Odwrócona filiżanka z uchem (inverted cup with handle) — lustro formacji z podium, ale słabsze

Filiżanka z uchem to jedna z najlepszych formacji wzrostowych w pomiarach Thomasa Bulkowskiego. Jej lustrzane odbicie, odwrócona filiżanka z uchem, zapowiada spadki. Też wypada dobrze, ale wyraźnie słabiej niż oryginał.

To ważna lekcja na start: lustro kształtu nie oznacza lustra wyników. Formacja odwrócona do góry nogami nie dziedziczy automatycznie statystyk swojej siostry.

Ten tekst pokazuje, jak rozpoznać odwróconą filiżankę, co zmierzono i jak ją grać tak, żeby rachunek zysku do ryzyka miał sens. Ten ostatni punkt kryje pułapkę, o której rzadko się mówi.

Jak rozpoznać odwróconą filiżankę z uchem

Formacja ma trzy części i warunek potwierdzenia:

• Czasza (odwrócona). Łagodna, zaokrąglona kopuła w kształcie odwróconej litery U. Cena rośnie, powoli zakręca i spada. Bulkowski dopuszcza wyjątki od idealnego kształtu, ale ostre, jednodniowe odwrócenie to już inna historia.
• Brzegi. Dwa dołki po obu stronach kopuły. Oba powinny leżeć blisko tego samego poziomu ceny.
• Ucho. Po prawej stronie czaszy cena odbija w górę. Ucho nie może wyjść ponad szczyt czaszy. Często odrabia od 30% do 60% jej wysokości.
• Potwierdzenie. Formacja jest ważna dopiero wtedy, gdy świeca zamknie się pod prawym brzegiem czaszy, czyli pod najniższym punktem przed uchem.

Do czasu potwierdzenia masz tylko kopułę z odbiciem. Sama kopuła bez ucha i bez zamknięcia pod brzegiem to jeszcze nie ta formacja. Więcej o takim układzie w artykule o zaokrąglonym szczycie.

Co opowiada ten kształt

Odwrócona filiżanka to zapis powolnej zmiany przewagi:

1. Lewa strona kopuły. Cena rośnie. Kupujący mają przewagę.
2. Szczyt kopuły. Wzrost słabnie, ale bez paniki. Ci, którzy kupili wcześniej, spokojnie sprzedają. Zaokrąglenie pokazuje, że zmiana dzieje się stopniowo.
3. Prawa strona. Sprzedający przejmują inicjatywę. Cena wraca do poziomu, z którego zaczęła.
4. Ucho. Ostatnia próba odbicia. Kupujący widzą „tanią” cenę przy dawnym dołku. Jeśli odbicie jest słabe i nie dochodzi do szczytu, sił po stronie popytu zostało mało.
5. Zamknięcie pod brzegiem. Poziom, który dwa razy zatrzymał spadki, zostaje przebity. Wsparcie pęka.

Co mówią liczby

Bulkowski policzył formację na 556 przypadkach z akcji amerykańskich w czasie hossy. Dla porównania obok wyniki klasycznej filiżanki z uchem z jego strony (913 przypadków, również hossa).

Jak to czytać:

• Ranking Bulkowski buduje z trzech składników: średniego ruchu po wybiciu, odsetka porażek i zachowania ceny po zakończeniu trendu. 6. miejsce na 36 to górna część tabeli.
• Porażka oznacza formację, po której cena nie spadła nawet o 5%. Bulkowski traktuje to jako ruch, który nie pokrywa kosztów handlu. Tu to prawie co piąta formacja.
• Średni spadek 17% to średnia. Zawiera zarówno głębokie spadki, jak i ruchy ledwo ponad próg. Typowa transakcja może dać mniej.
• Powrót do poziomu wybicia (pullback) to sytuacja, w której cena po wybiciu w dół wraca do brzegu czaszy w ciągu 30 dni. Zdarzało się to w dwóch przypadkach na trzy. Według Bulkowskiego takie powroty osłabiają dalszy spadek.

Wskazówki z jego strony:

• formacja wypadała najlepiej, gdy wybicie następowało blisko rocznego minimum,
• równe brzegi czaszy dawały lepsze wyniki niż nierówne,
• jeśli po lewej stronie czaszy też powstało ucho, możesz patrzeć na głowę z ramionami z szeroką głową,
• ucho bywa fazą korekty w większym, dwuetapowym ruchu w dół.

Zastrzeżenie: to akcje USA, rynek byka, interwał dzienny (część przykładów Bulkowskiego pochodzi z wykresów tygodniowych).

Odwrócona filiżanka na kryptowalutach

To formacja z przebiegu ceny, a nie z pojedynczych świec. Luki, których na spocie 24/7 prawie nie ma, nie są jej potrzebne. Kształt na BTC czy ETH wygląda tak samo jak na akcjach. Różnice są gdzie indziej:

• Cienie przez brzeg. Na krypto cena często na chwilę przebija ważny poziom i wraca, na przykład przy fali likwidacji. Dlatego potwierdzeniem jest zamknięcie świecy pod brzegiem, a nie sam cień.
• Interwał. Kopuła i ucho to tygodnie albo miesiące. Na wykresach dziennych i tygodniowych formacja ma sens. Na interwałach minutowych to zwykle szum z ładną nazwą.
• Zmienność. Krypto porusza się inaczej niż akcje. Średni spadek 17% z akcji nie jest celem dla BTC. Cel licz z wysokości ucha na konkretnym wykresie.

Statystyk z akcji nie przenosimy 1:1. Traktuj je jako ogólny obraz: formacja częściej działa, niż zawodzi, ale z wyraźnie większym odsetkiem porażek niż klasyczna filiżanka.

Jak grać odwróconą filiżankę z uchem

1. Czekaj na potwierdzenie. Pozycja krótka dopiero po zamknięciu świecy pod prawym brzegiem czaszy. Kopuła bez przebicia to nie sygnał.

2. Cel z wysokości ucha. Zmierz odległość od najniższego punktu prawego brzegu do szczytu ucha. Odejmij ją od tego punktu. To pełny cel. Wersja ostrożna: wysokość ucha pomnożona przez 62%, bo tyle formacji osiągało pełny cel.

3. Uczciwa arytmetyka. Tu kryje się pułapka. Naturalne miejsce na stop to poziom nad szczytem ucha. Ale cel liczony z wysokości ucha leży mniej więcej tak samo daleko w dół. Przykład: brzeg na 60 000 USD, szczyt ucha na 66 000 USD. Wysokość ucha to 6 000 USD, więc cel wypada na 54 000 USD. Przy wejściu w okolicy brzegu stop nad uchem oznacza ryzyko ponad 6 000 USD przy zysku około 6 000 USD. Stosunek zysku do ryzyka wynosi mniej niż 1:1.

Co z tym zrobić:

• bliższy stop — nad ostatnim niższym szczytem w uchu albo nad linią trendu poprowadzoną po szczytach ucha (Bulkowski proponuje zamykać pozycję, gdy cena zamknie się nad tą linią),
• lepsze wejście — na powrocie ceny do brzegu od spodu (zdarzał się w dwóch przypadkach na trzy), ze stopem nad brzegiem i zapasem na zwykłe wahania,
• dalszy cel — jeśli najbliższe ważne wsparcie leży wyraźnie niżej niż cel z ucha,
• albo rezygnacja, gdy żaden wariant nie daje co najmniej 2:1.

Więcej o liczeniu tej proporcji: stosunek zysku do ryzyka. O miejscu na stop: gdzie stawiać stop loss.

4. Wielkość pozycji. Ryzykuj najwyżej 1% kapitału na transakcję. Przy 18% porażek to nie formalność. Jak to policzyć: wielkość pozycji.

5. Jeśli masz pozycję długą. Zamknięcie pod brzegiem czaszy to dobry moment, żeby przejrzeć plan dla tej pozycji. Nie musisz grać spadków, żeby skorzystać z tej formacji.

Czego nie robić:

• Nie sprzedawaj kopuły, zanim cena zamknie się pod brzegiem.
• Nie licz celu z głębokości czaszy. Bulkowski liczy go z ucha.
• Nie uznawaj cienia pod brzegiem za wybicie.
• Nie zakładaj, że skoro filiżanka z uchem jest świetna, to odwrócona działa tak samo.

Mit a pomiar

Mit: „Odwrócona filiżanka to lustro filiżanki, więc działa tak samo, tylko w dół.” Pomiar: 18% porażek zamiast 5%, średni ruch 17% zamiast 54%, 6. miejsce na 36 zamiast 3. na 39. Kształt jest lustrzany, wyniki nie.

Mit: „Cel to głębokość czaszy odłożona od brzegu.” Pomiar: Bulkowski liczy cel z wysokości ucha, a pełny cel osiągało 62% formacji.

Szybka checklista:

• Kopuła jest zaokrąglona, a brzegi leżą na podobnym poziomie?
• Ucho nie wyszło ponad szczyt czaszy?
• Świeca zamknęła się pod prawym brzegiem, a nie tylko przebiła go cieniem?
• Cel liczysz z wysokości ucha, a stop daje co najmniej 2:1?
• Ryzyko na transakcję to najwyżej 1% kapitału?

Odwrócona filiżanka z uchem to solidna formacja spadkowa, ale nie kopia swojej słynnej siostry. Większy odsetek porażek i częste powroty do brzegu wymagają cierpliwości przy wejściu i uczciwego liczenia stopa. Formacja daje miejsce na decyzję. Zysk zależy od tego, jak tę decyzję policzysz.

Materiał edukacyjny, nie rekomendacja inwestycyjna. Handel wiąże się z ryzykiem utraty kapitału.

Źródła

• Thomas N. Bulkowski, „Inverted Cup with Handle”, thepatternsite.com/icup.html (dostęp 22.09.2026).
• Thomas N. Bulkowski, „Cup with Handle”, thepatternsite.com/cup.html (dostęp 22.09.2026).
• Thomas N. Bulkowski, „Glossary”, thepatternsite.com/glossary.html (dostęp 22.09.2026) — definicje porażki, powrotu do poziomu wybicia i rankingu.
• Thomas N. Bulkowski, Encyclopedia of Chart Patterns, wyd. 3, Wiley 2021.

FAQ

Rafał — Krypto Bez Ściemy

Trader i twórca Strefy Tradingu. Od lat rozkłada krypto na czynniki pierwsze na YouTube — bez ściemy, bez sygnałów, z naciskiem na strukturę rynku i zarządzanie ryzykiem.

kryptobezsciemy.plInstagramYouTubeKlub ZeroKrypto na Lata